Jaargang 22 / nr 3 september 1997

Commentaar Een columnist van NRC-Handelsblad is, in de economie-bijlage, enige tijd geleden ingegaan op het plan van Pieter Kooistra, een UNO-inkomen voor alle mensen: hij liet er zich zeer negatief over uit. Naar de maatstaven van de economische wetenschap waren diens kritische opmerkingen terecht: uitvoering van het plan zal ongetwijfeld de inflatie aanwakkeren en de rente verhogen. Wat de columnist echter niet deed, was aangeven hoe de door Kooistra gesignaleerde problemen, met name de schrijnende armoede van meer dan een miljard mensen, dan wel aangepakt moeten worden. Kritiek leveren is welkom, maar gemakkelijk: het aanbieden van goede alternatieven is essentieel, maar vergt wel energie. U hebt Uw kans op 13 september in Zutphen.

NAJAARSCONFERENTIE, ZAT 26 okt. "WERELDDECENNIUM VOOR CULTURELE ONTWIKKELING" Georganiseerd door WFBN, Wereld Goede Wil en het Táhirih Instituut (Bahá¹i gemeenschap). Programma: 10.00 Ontvangst met koffie en thee 10.45 Welkom, Dagvoorzitter Paul Verheij. 10.50 Zaadgedachte, Wereld Goede Wil. 10.55 Mw. dr. Wiertz-Boudewijn over Theater voor de Vrede, Oorlog en Vrede in het stuk "De Trojaanse voruwen". 11.25 Lezing Bahá¹i door mw. Helma Bos. 11.55 Gedicht, Saskia Baarda. Dia¹s en Schilderexpositie over ŒGeestelijke Evolutie¹ van Aggi Driessen. 12.30 Lunch. 13.30 Meditatie, Bahá¹i. 13.40 Lezing en dia¹s over Organische Architectuur, Max van Huut, architect. 14.30 Pauze. 15.00 Werkgroepen. 16.00 Cultureel Intermezzo. 16.30 Overdenking wereldfederalisme, door Johanna Steijlen. 16.45 Afsluiting. De bijeenkomst vindt plaats in conferentiecentrum de Poort, Biesseltsebaan 34, Groesbeek. (Te bereiken per treintaxi vanaf station Nijmegen) Informatie en opgave: Johanna Steijlen 0313 - 619600 of op het WFBN kantoor. Toegang vrij LUNCH svp. vooraf opgeven à fl. 12,50. Koffie, thee à fl. 1,95..

DINER MET Gorbachov EN PERES IN GENÈVE (geen eiland maar een wereld van geluk) Op 5 juni 1997 vond er een bijzondere bijeenkomst plaats in het Geneefse Intercontinental Hotel. Op uitnodiging van de International American Club spraken Mikhail Gorbachov en Shimon Peres een 700-tal mensen toe, waaronder een relatief groot aantal bankiers. Beide Nobelprijs voor de Vrede-winnaars waren in Genève in verband met een bestuursvergadering van het Green Cross International, waarvan Gorbachov "President" is, en Peres lid van de "Board of Trustees". Madame Raisa Gorbachov was eveneens aanwezig. Na het diner (zo'n zeventig tafels à 10 personen), sprak Gorbachov over "De zoektocht naar een mondiale wereldorde". Dit thema was gesuggereerd door de International American Club. Hieronder volgt een samenvatting van de inspirerende ideeën en suggesties van Gorbachov. Gorbachov De huidige situatie in de wereld is zorgelijk. Vele conflicten spelen zich af. Waar gaat dit naartoe? Komt er in de volgende eeuw een nieuwe diplomatie met een nieuwe benadering van deze problematiek? De hoop voor een nieuwe rol voor de Verenigde Naties heeft zich nog niet kunnen materialiseren. Wat is er gebeurd met de Verklaring van Rio uit 1992? Terwijl de milieuproblematiek alleen maar ernstiger is geworden, is er niets serieus gebeurd sinds Rio. Met name het probleem van veilig drinkwater wordt acuut. Bovendien is de nieuwe economie niet in staat om de kloof tussen arm en rijk te dichten. Het proces van globalisering speelt zich af in een wereld van grote diversiteit. Er bestaan grote verschillen tussen de staten, niet alleen cultureel en geografisch, maar ook naar de graad van ontwikkeling. Gevolg hiervan is dat het leiderschap komt vanuit een klein aantal staten, dat vóór ligt op de rest van de wereld. Hoe komen we naar een verenigde beschaving die gezamenlijk in beweging is? Welke keuzes maken we? Gaan we naar een monopolair systeem toe, met het monopolie van leiderschap van de Verenigde Staten alleen. Of terug naar een bipolair systeem? In beide gevallen moet de "rest" het er maar mee eens zijn. Zijn we op weg naar het einde van de geschiedenis, of moeten we naar nieuwe alternatieven zoeken? Maatschappelijk gezien werkt het huidige "laisser-faire"-model niet; het geeft niet voldoende gehoor aan de uitdagingen van de milieuproblematiek. Het is dan ook niet verassend dat in Frankrijk en Engeland de socialisten hebben gewonnen. Om duurzame ontwikkeling te realiseren hebben we nieuwe criteria en nieuwe ideeën nodig. In de alternatieve scenario's moeten de politieke en intellectuele belangen een reflectie zijn van "real life". De nieuwe wereldorde moet niet mono- of bipolair zijn, maar multipolair: een wereldorde die voldoening schenkt aan de verscheidene delen van de internationale gemeenschap. We kunnen niet in een "Eiland van Geluk" leven met de rest aan de zijlijn, slechts daar om de middelen aan te reiken. Dit zal niet gebeuren. De belangen moeten worden afgewogen. De wereld is één huis. We moeten oude concepten loslaten. De snelheid van verandering is van ons afhankelijk. Spontane ontwikkelingen zullen niet werken. We moeten de ontwikkelingen in de wereld in juiste banen leiden. Het is van groot belang om de macht van het recht boven het recht van de macht te stellen. Een evenwicht van belangen van alle staten dient te worden gevonden. Alle volken kunnen bijdragen aan een mondiale beschaving. Indien de wereldleiders scherpzinnig genoeg zijn is dit mogelijk. Er moet een collectieve strategie komen, die gericht is op een nieuwe waardenschaal en op solidariteit. Zolang de wereldmachten blijven rivaliseren en doorgaan met hun streven naar hegemonie verliezen we tijd. We kun nen dan alleen nog maar wachten op een wonder. Er moet een verandering in het denken komen, op weg naar de ontwikkeling van een mondiaal bewustzijn. Hierbij is de rol van de "people" heel belangrijk. Vervolgens sprak Shimon Peres, voormalig premier van Israël, eveneens een groot orator. Het thema waar hij over sprak was: "Het vredesproces in het Midden Oosten". Hierna volgt in de vorm van een aantal citaten een impressie van zijn woorden: Peres "De mensen geven er de voorkeur aan te herinneren, in plaats van te veranderen" "Het gaat niet om de voortzetting van het verleden, maar om het begin van de Nieuwe Tijd (New Age)" "Wij (Israël) hebben vijf oorlogen gewonnen, maar geen vrede" "Geen leger kan wijsheid overwinnen" "Vrede maken (peace-making) is een romantische ervaring; je moet vooraf veel investeren, voordat je misschien wat terug krijgt" (i.t.t. commodities die je op krediet kunt kopen) "De kunst van het onderhandelen is niet het onderhandelen, maar het vinden van creatieve oplossingen" "Privatiseer vrede" "De vrede van vers water" De aanwezigen kregen ook bij Shimon Peres de gelegenheid om vragen te stellen. Op de vraag waar hij zelve zijn inspiratie van kreeg antwoordde hij: "We zijn door God gezegend om het verschil tussen goed en kwaad te kennen; het gaat om een morele keus" Marjolijn Snippe

Michael Gorbachov ontvangt de "Pla netary Consciousness World Leadership Prize". Op woensdag 25 juni 1997 ontving Michael Gorbachov de prijs voor planetair bewustzijn uit handen van Richard von Weizäcker, oud-president van Duitsland. De prijs is ingesteld door de in 1993 door professor Ervin Laszlo opgericht Club van Budapest. De doelstelling van de Club is de mondiale verantwoordelijkheid te bevorderen. De president van de World Federalist Movement, Sir Peter Ustinov, hield een toespraak waarin hij memoreerde dat hij halverwege de jaren '80 uitgenodigd was voor een bijeenkomst over het nieuwe denken. De Sovjet-Unie maakte geen en-kel punt van de normalerwijze langdurige visum procedure. Zijn hotel - Sovjetskaja - was uiterst luxueus: drie grote kamers en suite, met twee vleugels! Op de bijeen-komst in het Kremlin zat Gorbachov boordevol ideeën voor hervormingen in de Sovjet Unie, en over een ontwapende wereld. Hij sprak zo snel dat de tolken hem niet bij konden houden. Naast de ideeën rijkdom en een enorme werkkracht karakteriseerde Sir Peter de secretaris generaal van de Communistische Partij als een zeer vriendelijk mens, en een politicus die werkelijk kan luisteren. Een "apparatchik" die de humaniteit weet te bewaren in een reuzengrote bureaucratische kolos. Gorbachov zelf sprak over het belang van het nieuwe denken. Niet alleen voor de Sovjet Unie of Rusland, maar ook voor de wereld. De kernwapendreiging is wel verminderd, maar niet verdwenen. Met onverminderde kracht en creativiteit moet gezocht blijven worden naar nieuwe wegen op de weg naar een vreedzame samenleving. De uitdagingen voor de 21 eeuw zijn groot. Het einde van de koude oorlog, perestrojka en glasnost zijn alleen het begin. In zijn reflectie op de post-USSR situatie ging hij uitgebreid in op de moeilijkheden van de Russische bevolking. Deze gevolgen waren in 1989 zeker niet allemaal voorzien. Terugkijkende kwam Gorbachov echter tot de conclusie dat, gesteld dat de geschiedenis zich zou herhalen, hij weer dezelfde beslissingen zou nemen. Naast de wereldleiderschapsprijs werden ook twee prijzen voor planetair bewust ondernemen uitgereikt, aan Hushmand Sabet en Muhammad Yunus. Hushmand Sabet is naast ondernemer ook schrijver. Hij benadrukt de verantwoordelijkheid van de ondernemer voor een sociaal rechtvaardige (wereld)economie. Hij ontwikkelde het Terra-principe, dat inhoud dat een branche 2% van de waarde van de import uit de Derde Wereld in een fonds dient te storten voor scholing en opleiding van de armsten. Muhammad Yunus is als professor in de economie begonnen met het uitlenen van het zeer kleine bedrag van 50 gulden aan enkele dorpsvrouwen. In plaats van de gebruikelijke woekerrente vroeg hij een normale vergoeding. Dit stelde deze vrouwen in staat winst te maken met een klein straathandeltje. Doordat de vrouwen verantwoordelijkheid namen voor hun gezin verbeterde ook het lot van de kinderen. De 50 gulden werd netjes terugbetaald, zodat dit weer opnieuw kon worden uitgeleend. Omdat de reguliere banken geen zin hadden in het administreren van vele kleine kredieten, richtte Yunus in 1983 de Grameen Bank op. Het succes was enorm. 98% van de micro-kredieten werd terugbetaald. Meer dan 2 miljoen inwoners van Bangladesh (in meer dan de helft van alle dorpen) deden tot nu toe mee. In 1989 stichtte Muhammad Yunus de Grameen Trust, om de ervaringen door te geven aan andere landen. Nu bestaan vergelijkbare projecten in zo'n vijftig landen. Afgelopen februari vond een micro-krediet top plaats. Daar heeft men zich tot doel gesteld om voor het jaar 2005 het aantal micro-kredietnemers te verhogen tot honderd miljoen. Aan deze actie doen ook Nederlandse instellingen mee, onder andere. EDCS, Hivos, Triodosbank en Novib. In zijn rede wees Muhammad Yunus op de plicht om te zorgen dat de armoede uit de wereld verdwijnt. Peter Davidse

INGEZONDEN Wereldfederalisme, nu of nooit De uitzichtloze toestand in het Midden-Oosten doet me vaak denken aan een uitspraak van Machum Goldman, toen hij nog voorzitter was van de organisatie voor wereld-zionisten, die luidde: "De Israeliers moeten geen heil verwachten van een of andere supermogendheid in wier kraam het vandaag wel en morgen niet te pas komt om Israël te steunen. Ons lot hangt af van de vraag of de Palestijnen ons zullen vrezen en haten of ons zullen vertrouwen en waarderen. De haviken in beide kampen zijn een steun voor elkaar, want zij ontlenen hun werfkracht aan elkaars kreten die oproepen tot een bloeddorstig nationalisme". Deze uitspraken dateren van wel 30 jaar geleden en nog helpen de haviken in beide kampen elkaar aan volgelingen, en nog reageren de overheden in beide kampen even primitief met hun wraakacties voor misdrijven van individuen door vergeldingsacties op de gehele bevolking. Het is triest te moeten vaststellen dat in hetzelfde jaar (1948) dat de staat Israël onder supervisie van de Verenigde Naties is gesticht, de Universele Verklaring van de Rechten van de mens plechtig zijn afgekondigd. Als de VN hadden gezorgd dat Israël gestalte had gekregen met in acht nemening van die mensenrechten dan hadden die haviken hun carrière wel kunnen vergeten. Maar de VN deden niets, onder het voorwendsel dat het hier een binnenlandse aangelegenheid was. Voorts werd de VN vleugellam gemaakt door het vetorecht van de grote mogendheden, waarbij ook artikel 104 van het Handvest aan de laars werd gelapt: de VN hebben het recht om op te treden binnen de landsgrenzen van de lidstaten, indien dit nodig is voor de uitoefening van haar functie en het verwezenlijken van haar doelstellingen.. De wereldbevolking berust in het falen van de VN. Berust ook in het feit dat er per aardbewoner $ 0,80 wordt besteed aan de VN en $ 134 aan bewapening wordt geofferd. Sterker nog: die offervaardigheid is veel groter voor die $ 134 dan voor die $ 0,80, gezien de driftige bezuinigingen in het budget van de VN en de kritiekloze aanvaarding van die $134. Helaas is de remedie die Goldman de joden aanreikte geschikt voor honderden situaties in de wereld, maar het menselijk ras lijkt wel blijvend moeite te hebben met het doen van een logische keus. En nu, na zoveel jaren met zoveel informatie die we dagelijks toegediend krijgen, zou je mogen verwachten dat iedereen een actieve wereldfederalist zou worden. Nou vergeet het maar. Van het aantal dat dan nog wel lid is komt ook nog bijna niemand op de bijeenkomsten. Wim Dirkson NIEUWS VN * De Secretaris Generaal van de VN heeft opgeroepen tot een grotere deelname van de "civil society" aan de besluitvorming van de VN. Het doel van een echte volksvertegenwoordiging op wereldniveau komt hiermee weer een heel klein beetje dichterbij. De Wereld Federalistische vertegenwoordiging in New York neemt actief deel aan de besprekingen. Er wordt oa. gewerkt aan een reeks bijeenkomsten ter voorbereidingen van een "People¹s Assemblee" (Volkeren assemblee). Mogelijk vind ook in Nederland, in 1999, zo¹n voorbereidende bijeenkomst plaats.

SIGNALERING Trojaanse vrouwen, een toneelstuk van Eu ripides (500 v Chr), uitgevoerd door het Zuidelijk Toneel, geeft een zeer indringend beeld van wat de verliezers in een oorlog te doorstaan hebben. Het stuk heeft vele mensen aan het denken gezet over de zin van een oorlog. In september en oktober wordt deze voorstelling in reprise genomen en door het hele land opgevoerd. Deze opvoering kenmerkt zich door goed spel, een sober decor en af en toe zeer hardvochtige momenten. Vrij naar mevr. Wiertz-Boudewijn

BOEKBESPREKING Mensenrechten en de noodzaak van We reldbestuur is het nieuwste boek van ons lid Prof Mr drs Jan Berkouwer. Hij betoogt in dit vlot leesbare werk dat een wereldregering onontbeerlijk is voor het naleven van de mensenrechten: dit geldt voor zowel de meer traditionele juridische mensenrechten als de economische mensenrechten. In zijn betoog weet hij tevens economische begrippen als het prisoners' dilemma en het free-riders gedrag toepasselijk te illustreren . Waar prof Berkouwer mee worstelt, is de vraag hoe te komen tot een wereldregering? Als onderwijsman blijkt hij een groot vertrouwen te hebben in de mogelijkheden die voorlichting en opvoeding hierin bieden. "Wij vonden geen bruikbaar alternatief voor wereldgezag" is een typerende zinsnede. Al met al is dit boekje een aanrader voor zowel federalisten, als voor mensen die erkennen dat er forse wereldwijde problemen zijn.

ISBN 90-5613-013-7, Syntax Publishers Tilburg (1996), 57 pagina's, prijs ong fl 23,-. Wereld zonder grenzen, door Sybout Ja ger, ISBN 90-71918-77-7, uitg Servo, Bunne (1994), 157 pagina's, prijs f 30. Sybout Jager is een gepensioneerd constructeur die veel gelezen heeft en lang heeft nagedacht over een aantal zaken. In dit boek geeft hij zijn originele visie op oorsprong en toekomst van de mensheid. Een kernelement in zijn betoog dat evolutie een doelgericht proces is, dat langzamerhand klimt naar een hoger niveau. De sturing is echter niet afkomstig van een persoonlijke Godheid, maar meer van het universum als geheel. Ook de mensheid past in dit kader. Kenmerkend voor de mens is dat hij met zijn soortgenoten kan en wil communiceren en in harmonie met hen en de natuur wil leven. In haar nomadische fase (voor de uitvinding van de landbouw) waren er weinig conflicten tussen mensen onderling. De agrarische en industriële revoluties, met de daarmee gepaard gaande staatsvorming en opeenhoping van rijkdom en macht bij enkelen verstoorde dit evenwicht. Dankzij de technische ontwikkeling en de noodzakelijke invoering van een economisch stelsel dat de goede kanten van kapitalisme en communisme in zich verenigd zal er uiteindelijk een wereld zonder grenzen tot stand komen. Ook Jager komt dus uit bij een soort wereldfederatie, maar langs andere weg dan de WFBN. Zijn boek is echter wel toe aan een actualisering: Gorbachov en diens perestrojka ziet hij als een van de meest hoopgevende factoren voor een zoge naamde Derde weg tussen kapitalisme en communisme. Voor mensen met interesse voor de meer spirituele kant van het bestaan is zijn boek zeker interessant. Sybout Jager geeft op donderdag 6 november, 19.30 uur een lezing voor de WFBN, op het kantoor.

50 jaar WFBN In 1998 bestaat de WFBN 50 jaar. Ter voorbereiding op het jubileum wordt hard gewerkt aan een gedenkboek. Daarnaast bestaat het idee om in mei of juni 1998 een feestelijke activiteit te organiseren: een groot congres, een reünie of iets dergelijks. Mensen met ideeën hierover of die aan het jubileum willen meewerken kunnen contact opnemen met het secretariaat.

AGENDA * Zaterdag 13 september Zutphen Het idea le eigenbelang, de wereld in balans. Le zingen rondom het UNO-inkomen en toepassingen hiervan (door ondermeer Pieter Kooistra en Hubert Noordman), met daarnaast video, dans, hapjes. Vanaf 13.30 uur in de Vrije School, Isendoornstraat 22. Toegang f 10. Info: WFBN of 0575-512778. * Van 19 -21 september houdt de WFM haar jubileumcongres in Montreux. Geïnteresseerden om dit bij te wonen kunnen contact opnemen met het secretariaat. * Op dinsdagavond 14 oktober wordt een duurzaamheidsdebat georganiseerd door het NCDO over klimaatsveranderingen, met het oog op de klimaatconferentie in Kyoto. Plaats: vermoedelijk in Amsterdam. Info: tel.020-5503564, T. vd Schoor * Vrijdag 24 oktober Dag van de Verenigde Naties. In lezingen van hoog niveau (oa. Jan Pronk is gevraagd) en workshops in het Academiegebouw van het Vredespaleis in Den Haag wordt ingegaan op het thema "Global Governance". De voertaal is Engels en de bijeenkomst duurt van 10.00 tot 16.00 uur. * Zaterdag 26 oktober organiseert de WFBN samen met Wereld Goede Wil de Bahaii in Groesbeek een conferentie met als thema 1988-1997 Werelddecennium voor Culturele ontwikkeling. Tussen 10.00 en 17.00 uur in Conferentiecentrum De Poort, Biesseltsebaan 34: vanaf station Nijmegen bereikbaar per treintaxi. Toegang vrij, lunch 12,50, opgave vooraf. (Zie ook pag. 2) * Donderdag 6 november, 19.30 uur, kantoor WFBN (Laan van Nieuw Oost Indië 252, Den Haag) lezing door Sybout Ja ger: ŒKeerpunten in onze geschiedenis.¹ * Zondag 16 november 7e Interreligieuze ontmoetingsdag met als thema Diversiteit en verzoening: spirituele groei door ontmoeting met het andere. Lezingen, workshops en forum waarin de wereldgodsdiensten zich presenteren. Joods Cultureel Centrum, Van der Boechorststraat 26 Amsterdam van 10.00 tot 17.00 uur. Toegang f 25. Opgave: tel 0321-312329 * Op woensdag 26 november organiseert de Belgische vereniging voor de Verenigde Naties een lezing door prof. Sybesma-Knol over het Internationaal gerechtshof in Den Haag. Vrije Universiteit Brussel, Campus Oefenplein, Gebouw B, lokaal B121 van 14.00 - 17.00 uur.