In Nederland hebben 110 organisaties zich ingezet voor schuldenkwijtschelding voor de armste landen. Er zijn hier 335.000 handtekeningen verzameld en wereldwijd al 17 miljoen. De leiders van de 7 rijkste landen hebben toegezegd om de schuldenlast te verminderen.
Een prachtig initiatief, maar zal het de bevolking van de armste landen werkelijk verlichting geven ? Moeten wij in de rijke landen niet veel meer doen !? Ook de plaatselijke regeringen behoren krachtig te werken aan hervormingen en de verbetering van hun infrastructuur. In ieder geval is het beter iets te doen dan niets: hierbij moet het niet blijven.

Oh oorlog, wat is er door jouw

veel onheil en ellende geschied.

Wat heb je gegeven als rouw,

Voortdurend geteisterd verdriet.

Gezinnen heb je uit elkander gerukt

Waar nog heerste de sobere vree.

Zo velen gaan onder zorgen gebukt

Inde harten één smekende bee.

Verlossing.

Ina (zus van Ferdinand Holzhaus).

Als jonge wereldfederalist ging ik oudere wereldfederalisten interviewen. In dit gesprek vertelde hij me over zijn leven en zijn motivatie en inzet voor het wereldburgerschap. Het was in zekere zin een voortzetting van de familietraditie, omdat grootvader Holzhaus uit Duitsland was vertrokken vanwege gewetensbezwaren tegen oorlogsdienst. Hierna volgen meer ontmoetingen waarin ik hem leerde kennen als een realistische idealist, een wereldverbeteraar die tegen de stroom in door bleef gaan, met humor en een beetje eigenzinnig, want >het moet geen zoutloos dieet worden=.

Ferdinand belde regelmatig naar kantoor om te vragen hoe het er voorstond en een aansporing te geven om door te gaan. Hij gaf pennen, ansichtkaarten en ander strooigoed om te gebruiken als promotiemateriaal.

De laatste jaren werkte hij met grote inzet voor het actualiseren van een zwart-wit tekenfilmpje over de waanzin van de oorlog en de weg naar wereldvrede. Jan Sanders maakte prachtige tekeningen bij zijn tekst die in een notendop de wereldgeschiedenis samenvat en een hoopvol toekomstperspectief biedt. Het is hem helaas niet gegeven de voltooiing van dit project te mogen beleven.

(Peter Davidse)

In zijn rede is de minister kritisch over het functioneren van de veiligheidsraad. Hij stelt openlijk een aantal vragen:

1. Zien we conflicten niet aankomen? Ja, natuurlijk wel, maar de beslissers handelen er niet naar.

2. Waarom reageert de VN inadequaat? Bestaat er geen preventieve diplomatie? Ja dat hebben we wel, zowel bilateraal als multilateraal. De Veiligheidsraad kan ook proactief zijn. De missies kunnen beter worden opgezet.

3. Is het probleem soms het veto? Het gevaar bestaat dat door aan het vetorecht te komen, de hele organisatie uit elkaar valt. Maar het feit dat één enkele lidstaat de hele wereldgemeenschap in het vagevuur kan houden bij de vreselijkste brutaliteiten is een slag in het morele gezicht van de Organisatie. Er kan gezegd worden dat de VN zonder veto de eerste vijftig jaar niet zou hebben overleefd, maar de VN met veto zal de komende vijftig jaar niet overleven. Het was een buffer tegen het uiteenvallen van de Organisatie in de bipolaire wereld. In de multipolaire wereld zal een inactieve veiligheidsraad de oorzaak zijn van acties buiten en naast de VN. Zo wordt de organisatie waaraan de wereldvrede is toevertrouwd gemarginaliseerd.
Hoe het debat over het vetorecht ook afloopt, de Algemene Vergadering moet er op aandringen dat het vetorecht minimaal wordt gebruikt door de vijf landen die het bezitten. We kunnen ook overwegen het vetorecht in sommige situaties niet te erkennen.

4. Ontbreekt misschien de politieke wil? Dit is te eenvoudig gezegd. Televisiebeelden van conflicten zijn binnen een dag overal ter wereld te zien. Dit zorgt voor afschuw en een roep om onmiddellijke actie bij miljoenen kijkers en gebruikers van de electronische snelweg. De diplomatie bewandeld nog een oud voetpad, degelijk maar zeer traag.
Hoe kan de Veiligheidsraad nu aangepast worden aan deze tijd?
Alle problemen hebben een gemeenschappelijk element: de soevereiniteit wordt vergeleken met de mensenrechten, territoriale integriteit staat tegenover humanitaire interventie.
Dit punt is zo oud als het handvest zelf, maar nooit eerder is er lang over gesproken door ministers van buitenlandse zaken in de Algemene Vergadering. Maar dit punt moet nu wel opkomen. Soevereiniteit is de basis van de globale politieke architectuur. Al gedurende zo=n half millennium. Mensenrechten zijn voor het grootste deel een nieuwigheid van na de Tweede Wereldoorlog. Het handvest is veel uitgesprokener over respect voor soevereiniteit dan over respect voor de mensenrechten. Maar sinds 1945 heeft de wereld wel een verschuiving van het evenwicht gezien. Vandaag zijn mensenrechten belangrijker dan soevereiniteit. Als het handvest vandaag geschreven zou worden, zou er een artikel 2(8) in opgenomen worden dat zou zeggen: > niets in het huidige handvest geeft de lidstaten het recht hun eigen volk te terroriseren.
In de toekomst zal de soevereiniteit van lidstaten nog minder betekenis krijgen. Denk aan slecht onderhouden nucleaire installaties, enorme milieuvervuiling, gebrek aan water, of het op grote schaal produceren en verkopen van drugs. Kunnen verantwoordelijke staatslieden wachten tot de schade gedaan is? Of hebben zij een plicht om dit te voorkomen? De Veiligheidsraad zal zich met deze vragen moeten bezig houden. Daarom roep ik iedere hier aanwezige minister en diplomaat op deze verandering van de balans tussen soevereiniteit en mensenrechten, tussen de staat en de bevolking te accepteren. Dit punt moet op de agenda geplaatst worden, in de VN, in de parlementen thuis.
De veiligheidsraad behoort sterker te zijn, niet zwakker. Hij moet een geloofwaardige leidende rol vervullen bij het handhaving van vrede en veiligheid. Hiervoor is consistent, snel en preventief handelen, moedig en met visie nodig. Mensen zijn belangrijker dan politiek.

Reactie op de opmerkingen van Ernst Stern.
Hoewel ik nog niet zo lang aan de vereniging verbonden ben als Ernst Stern, blijf ik toch de mening verdedigen dat de wereldfederalisten streven naar een wereldgezag dat boven alle landen en volkeren uitgaat. Hierbij denk ik niet in de eerste plaats aan een militaire macht die met geweld goede verhoudingen afdwingt. Eerder associeer ik daarmee: overleg, gezamenlijke besluitvorming in parlementaire en ander democratische instituties, bemiddeling en rechtspraak, bevordering van wederzijds respect en vriendschap tussen volkeren. Het eigenmachtig optreden van de NAVO heeft juist als antwoord dat wij ernaar streven de militaire macht niet in handen van één staat of alliantie te laten.
De militaire interventie in Kosovo heeft geen pluriforme samenleving van Serven, Albanezen, zigeuners en anderen tot stand gebracht.
De nota over de rol van de krijgsmacht pleit daarom onder meer voor burgervredesteams, en meer aandacht voor het wezenlijke verschil tussen de militair en de politieman.
Ook wijst de WFBN op het gevaar van een nieuwe uitgavenimpuls in het militair industrieel complex. Volgens het VN-handvest behoren lidstaten slechts het minimaal noodzakelijke aan defensie te besteden.
Tot slot hoop ik dat de huidige WFBN mag profiteren van de deskundigheid en ervaring van Ernst Stern bij de actualisering van het politiek programma.Peter Davidse

Bedreigingen
De vele verschillende oorzaken van oorlogen zullen ons in de toekomst blijven achtervolgen, zoals gewelddadige ideologien, dictaturen, criminele regimes, grootschalige onderdrukking van mensenrechten, grote politieke beoordelingsfouten van staatslieden en diplomaten, ineenstortingen van staten en federaties, verval van allianties en regionale vredessystemen, snelle veranderingen in machtsevenwichten, stelselmatig valse propaganda, campagnes van haat, nationalisme, geloof in etnische superioriteit, religieuze intolerantie en fanatisme, strijd om vitale grondstoffen, en alle andere oorzaken die hebben bijgedragen aan grootschalig geweld in het verleden. het millennium veroorzaakt helaas geen verandering in de neiging van de mens om agressie te plegen.

Relatief nieuw voor de 21e eeuw zullen de gecombineerde effecten van verdere verspreiding van massavernietigingswapens, bevolkingsgroei, grondstoffenschaarste, nieuwe militaire technologieen, snelle veranderingen in de machtsverhoudingen en nieuwe massa-ideologieën zijn. Kernwapens en andere massavernietigingswapens kunnen niet on-uitgevonden worden. Het zal moeilijk zijn hun verdere verspreiding tegen te gaan. de verdragen hiertegen zijn niet waterdicht. Er is vooruitgang in de controle op chemische wapens. Maar aan het biologische wapensverdrag ontbreekt elke inspectie. Een aantal landen, sommige met criminele en agressieve regimes, ontwikkelen oude en nieuwe soorten biologische wapens en enkele maken daarvan gebruik van moderne genmanipulatie. Dit kan voor agressie en genocide worden misbruikt, maar ook tot vreselijke ongelukken leiden.

Bevolkingsgroei heeft de mensheid extra kwetsbaar gemaakt. Steeds dichter bevolkte samenlevingen, afhankelijk van ingewikkelde collectieve diensten en kwetsbare technologien, zich uitspreidende stedelijke centra, grootschalige sloppenwijken in arme landen met zeer zwakke regeringen, groeiende afhankelijkheid van voedsel en energie die van grote afstanden moeten worden aangevoerd, de kwetsbaarheid van stedelijke watervoorraden, de komst van nieuwe of resistente ziektekiemen, en andere factoren kunnen bijdragen aan sterftecijfers door oorlogen, burgeroorlogen, en andere door de mensheid veroorzaakte rampen, die erger kunnen zijn dan die van de 20e eeuw. Geen reden voor optimisme dus.
De continue bevolkingsgroei en het stijgend aantal vluchtelingen en arme mensen kan resulteren in grootscheepse migratiebewegingen in de volgende eeuw.

 Voorkoming van Oorlog
De veronderstelling dat de mensheid in de 21e eeuw oorlog compleet kan uitbannen, is een mooie gedachte die niet tegen analyse bestand is. Volkenrecht blijft zwak en de Verenigde Naties en andere internationale lichamen, zijn door de verschillende belangen en waarden van de lidstaten, over het algemeen te langzaam en te verdeeld om op tijd en effectief preventieve maatregelen te nemen. Het geloof in een wereldfederatie om deze obstakels te overwinnen, is een zege van hoop over analyse. Sinds 1948 spannen de West-Europese staten zich in om te integreren en een supranationale organisatie te maken. We zijn nog steeds tientallen jaren van dit doel verwijderd. Hierbij gaat het nog om gelijkgezinde aan elkaar grenzende staten. Mondiaal gezien is een wereldregering voor de voorzienbare toekomst al helemaal niet haalbaar. Zou zo=n federatie wel een democratie zijn in een wereld die meer autocratische dan democratische landen telt? We moeten zoeken naar meer bescheiden en praktische maatregelen om vredespolitiek te voeren.

Het is zeker mogelijk de neiging tot gewelddadig conflict in bepaalde gebieden te beperken en het aantal slachtoffers te verminderen, in vergelijking met wat zou gebeuren als minder staten een politiek van vrede zouden volgen. Vrede vereist diverse maatregelen om haar in stand te houden en te beschermen tegen de pathologie van politiek geweld. De belangrijkste voorwaarden zijn:

1. Tolerante politieke ideeën.
De enige intolerantie die is toegestaan is tegen gewelddadig intolerant denken.

2. Democratische regeringen.
In het algemeen voeren democratieën onderling geen oorlog en zijn minder geneigd tot autoritair gedrag dan autoritaire staatsvormen.

3. Sociaal-economische ontwikkeling.
De schrille ongelijkheid in de wereld en het groeiend aantal mensen in absolute armoede kan bijdragen aan politiek geweld, zeker wanneer schaarste op het gebied van water, voedsel, brandstof en werk scherper wordt. Om de cyclus van armoede, bevolkingsgroei, verval van milieu, autoritaire staten en geweld te doorbreken, zijn een toename van ontwikkelingshulp, het opheffen van handelsbelemmeringen, en publieke en private investeringen nodig. Jammer genoeg is de ontwikkelingshulp wereldwijd sterk aan het afnemen. De rijkere landen zouden 0,7% van hun bruto nationaal product moeten besteden aan ontwikkelingshulp en 0,1 % aan milieuhulp. De hulp zou geconcentreerd moeten worden op de armere landen, die voldoen aan minimumeisen van niet-corrupt bestuur, deugdelijk beleid en concrete maatregelen om de armoede van de meerderheid van de bevolking te verminderen, in plaats van verrijking van stedelijke elites.

4. Versterking van internationale organisaties.
De VN zal moeten worden hervormd, met name de Veiligheidsraad, die meer representatief voor de 21e eeuw zou moeten worden samengesteld. Idealiter zou het vetorecht moeten worden afgeschaft, maar de huidige 5 grote mogendheden zullen dat niet prijsgeven. Sterkere regionale organisaties kunnen eveneens bijdragen aan de vrede. Bijvoorbeeld, de zwakte van de Organisatie van Afrikaanse Eenheid en haar lidstaten maakt het moeilijk het bloedvergieten in Afrika te stoppen. ook de meer technische internationale organisaties moeten worden hervormd en gemoderniseerd. De praktische samenwerking die zij tussen landen bevorderen draagt bij aan een web van wederzijdse belangen. Hierdoor zal men eerder tot onderhandelingen dan tot vechten overgaan. Oorlog is een stomme manier van zaken doen, zei ooit een Amerikaanse generaal die er vele had gevochten.

 Voorwaarden voor Vredesoperaties
De lessen van de vele vredesoperaties uitgevoerd door VN, NAVO en andere multilaterale inspanningen zijn nogal ontnuchterend. Militaire interventie in oorlogen tussen 2 of meer staten, partijen etc is ingewikkeld en leidt zelden tot succes. Edele motieven om te interveniëren in vreselijke conflicten en op te treden tegen grove oorlogsmisdaden maken de vredestichters niet automatisch tot winnaar. Klinische analyse is een belangrijker voorwaarde voor succes dan ethiek. Enkele voorwaarden voor succes zijn: beperkte en uitvoerbare militaire en politieke doelen; effectieve en duidelijke commandostructuur; militaire overmacht van de vredestroepen ter afschrikking van vijanden; een voldoende basis in het volkenrecht; politieke eenheid tussen de intervenierende staten en dus ook een helder verband met hun belangen en waarden.
In het algemeen beginnen vredesoperaties te laat en met te beperkte middelen. Sneller optreden van de Veiligheidsraad is noodzakelijk, evenals sterkere regionale vredesorganisaties, met name in Afrika, de Perzische golf en Azië. Ook zijn betere analyses en waarschuwingssystemen tegen dreigende (burger)oorlogen noodzakelijk.

Nieuws WFBN
* De lezing die Prof. Couwenbergh op onze Algemene ledenvergadering gehouden heeft, kunt U (enigermate gewijzigd) nalezen in het juni-nummer van de Internationale Spectator. Bij het kantoor kunt U desgewenst nog een kopie opvragen.

 Boekaankondiging
Zelfbeschikkingsrecht van Volken. Dit is de titel van de brochure in de AO-reeks (nr. 2672) die recent is uitgekomen. De traditionele indeling van de wereld in staten is aan verandering onderhevig. het concept van volken, minderheden doet steeds vaker intrede in het internationale recht. In slechts enkele jaren zijn de vrij plotseling opgekomen gevoelens van deze groepen bijv. geaccelereerd in de versplintering van de Sovjet-Unie en van Joegoslavië. De filosofische idee achter een claim tot afscheiding, is het recht op zelfbeschikking. Het zelfbeschikkingsvraagstuk is complex. Enerzijds heeft het beginsel van zelfbeschikking zich na de Tweede Wereldoorlog ontwikkeld tot een recht op zelfbeschikking voor volken. Anderzijds vormt de eerbiediging van de territoriale integriteit van een staat een belangrijk uitgangspunt in het international recht. Dat ook de internationale gemeenschap en het internationaal recht worstelen met deze schijnbare tegenstelling, blijkt uit dit AO. Het wordt duidelijk dat er via het instrument van erkenning een poging wordt gedaan een brug te slaan tussen de claims op zelfbeschikking van volken en de ontwrichting van de territoriale eenheid van staten. Een poging die ondermeer voorkomt uit het verlangen om de gevolgen van het beroep op zelfbeschikkingsrecht door volken beheersbaar te houden. Het is echter precies deze onbeheersbaarheid die de wereld vandaag de dag parten speelt, en waarop de internationale gemeenschap en het internationaal recht geen beter antwoord lijken te hebben dan het recht van de sterkste.
De AO reeks wordt uitgegeven door AO bv te Lelystad 0800-0224222. Kosten: f 7,50 op giro 7577464 o.v.v. AO 2672

 Agenda
Conferentie Vrijdag 22 oktober 1999.
Wereldburgerschap en democratie
WFBN i.s.m. de initiatiefgroep directe democratie en Voorlichtingsbureau Europees Parlement.
10.00 Zaal open
10.45 Opening
Directe democratie en wereldburgerschap.
Jos Verhulst (Belgisch auteur)
Wereldburgerschap en democratie bezien vanuit de Europese ervaring, Alman Metten (oud-lid van het Europees Parlement)
Democratie en internationale rechtsorde.= Theo van Boven (professor internationaal recht en wereldfederalist)

13.00 Lunch, a.u.b. zelf verzorgen.
14.00 Video.
14.30 Werkgroepen.
15.30 Thee
15.45 Plenaire afsluiting.
Plaats: Bureau voorlichting Europees Parlement, Korte Vijverberg 6, Den Haag.
Op loopafstand van het Centraal Station (10 min.) bij het Mauritshuis.
De conferentie is gratis toegankelijk, koffie en thee wordt u aangeboden.
Zondag 24 oktober vanaf 10 uur
Najaarsbijeenkomst Wereld Goede Wil Nederland met als thema: Ontmoeting.
De Kargadoor, Oude Gracht 36, Utrecht.
Vrijdag 29 oktober, 19.30 uur
Debat over de NAVO: krijgsmacht of vredesmacht. Met Tweede Kamer leden, Rob de Wijk (Clingendael) en Meindert Stelling.
Dienstencentrum >de Kronkel=, Westeinde 245, Den Haag. (Tram 2 vanaf het Centraal Station).
Info tel: 070 - 658 5333, Haag Vredes Platform.
Zaterdag 30 oktober, 10 - 17 uur
75-jarig jubileum van Kerk en Vrede
Mozes en Aaronkerk, Waterlooplein, Amsterdam
Met o.a. een forumdiscussie en de presentatie van het boek Vrede maken, over de toekomst van het pacifisme.
Aanmelding (voor 10 okt): 030 - 231 6666.
Zaterdag 20 november 14 uur AEcocratie, op weg naar waarden-vol op-organiseren@. Door Abram de Kruif, auteur. Over dit wereldbeeld, dat verder gaat dan de bekende democratie, sprak hij met velen in binnen en buitenland, waaronder (top)leiders uit politiek, religie, wetenschap en bedrijfsleven.
Pax Christi, Godebald kwartier 74, Utrecht.
Zaterdag 20 november en zondag 21 november
Officiële opening van het Museum voor Vrede en geweldloosheid. 5 Mei-laan 210 Leiden.
Info: 071-5211472.